1. Visa 18B là gì? Tìm hiểu về § 18b AufenthG

Visa 18B, hay chính xác là giấy phép cư trú theo § 18b AufenthG, là loại visa dành cho "Lao động có trình độ chuyên môn với bằng cấp đại học" (Fachkräfte mit akademischer Ausbildung). Đây là một trong những loại visa quan trọng nhất giúp lao động trí thức nước ngoài có thể làm việc và định cư Đức diện tay nghề.

Trước đây, diện này thường được nhắc đến kèm với Thẻ xanh (Blue Card EU - § 18g). Tuy nhiên, kể từ khi Luật Di trú mới có hiệu lực, Visa 18B thường được hiểu là diện visa lao động dành cho những người có bằng đại học nhưng chưa đủ mức lương để xin Thẻ xanh, hoặc lựa chọn diện lao động phổ thông có trình độ chuyên môn cao. Điểm đặc biệt của loại visa này là nó mở ra con đường ngắn nhất để sở hữu thẻ xanh Đức và quyền định cư vĩnh viễn nếu bạn đáp ứng đủ các điều kiện về đóng bảo hiểm xã hội và trình độ ngôn ngữ.

2. Liệu có thể du học và xin visa 18B cùng lúc tại Đức?

Câu trả lời ngắn gọn là: Về mặt pháp lý, bạn không thể sở hữu hai loại visa cùng lúc, nhưng bạn HOÀN TOÀN có thể thực hiện thủ tục chuyển đổi mục đích cư trú khi đang đi du học.

Nhiều bạn thắc mắc đang đi du học có được xin visa 18B không? Câu trả lời là CÓ, nếu bạn đáp ứng được các tiêu chuẩn về bằng cấp. Theo quy định tại Đức, một người không thể vừa là "sinh viên" (đang hưởng quyền lợi của visa du học § 16b) vừa là "người lao động chính thức" (hưởng quyền lợi của visa 18B) trên cùng một thẻ cư trú. Tuy nhiên, luật pháp Đức hiện đại đã linh hoạt hơn rất nhiều.

Vừa học vừa làm chính thức với visa 18B được không? Thực tế, khi bạn chuyển sang visa 18B, mục đích cư trú chính của bạn là làm việc. Bạn vẫn có thể tiếp tục hoàn thành chương trình đại học/thạc sĩ của mình dưới tư cách là người lao động đi học thêm, miễn là công ty sử dụng lao động của bạn đồng ý và thời gian làm việc đảm bảo quy định của hợp đồng. Điều này khác hoàn toàn với visa du học (vốn bị giới hạn số giờ làm thêm 140 ngày toàn thời gian hoặc 280 nửa ngày mỗi năm).

3. Điều kiện xin visa 18B cho người tốt nghiệp đại học

Để trả lời cho câu hỏi sinh viên chưa tốt nghiệp có xin được visa 18B hay không, chúng ta cần xem xét các điều kiện visa 18B nghiêm ngặt như sau:

• Bằng cấp: Bạn phải có bằng đại học được Đức công nhận (tốt nghiệp tại Đức hoặc bằng nước ngoài đã được thẩm định qua Anabin/ZAB). Nếu bạn chưa tốt nghiệp tại Đức nhưng đã có bằng đại học từ Việt Nam, bạn có thể xin chuyển đổi ngay lập tức.
• Hợp đồng lao động: Phải có một lời mời làm việc cụ thể (Job Offer) hoặc hợp đồng từ một doanh nghiệp tại Đức.
• Tính tương quan: Công việc bạn sẽ làm phải liên quan đến chuyên môn mà bạn đã học ở bậc đại học. Đây là điều kiện tiên quyết để Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde) xét duyệt.
• Mức lương: Phải đáp ứng mức lương tối thiểu theo quy định của tiểu bang và ngành nghề (sẽ chi tiết ở phần dưới).
• Sự chấp thuận của Cơ quan Lao động Liên bang (ZAV): Trong hầu hết các trường hợp, ZAV sẽ kiểm tra xem điều kiện lao động có tương xứng với người bản địa hay không.

4. Những thay đổi trong luật di trú Đức mới nhất tác động đến sinh viên

Luật di trú Đức mới nhất (áp dụng từ cuối 2023 và năm 2024) đã mang lại "luồng gió mới" cho sinh viên quốc tế. Trước đây, việc chuyển đổi từ visa du học sang visa lao động khi chưa hoàn thành khóa học là cực kỳ khó khăn. Hiện nay:

1. Mở rộng cơ hội chuyển đổi: Sinh viên có thể chuyển đổi sang diện lao động có trình độ (§ 18b) hoặc diện lao động tay nghề (§ 18a) ngay cả khi chưa tốt nghiệp khóa học hiện tại tại Đức, miễn là họ đã có một bằng cấp nghề nghiệp hoặc đại học khác được công nhận.
2. Linh hoạt về chuyên môn: Quy định mới cho phép người lao động có thể làm các công việc "trái ngành" một chút nhưng vẫn thuộc nhóm lao động có trình độ chuyên môn cao, thay vì bắt buộc phải khớp 100% như trước.
3. Cơ hội định cư nhanh hơn: Thời gian để xin quyền định cư vĩnh viễn (Niederlassungserlaubnis) đã được rút ngắn đáng kể cho những người sở hữu visa 18B và đóng bảo hiểm đầy đủ.

5. Lợi ích của visa 18B so với visa du học truyền thống

Tại sao nhiều sinh viên lại muốn tìm cách du học và xin visa 18B cùng lúc hoặc chuyển đổi sớm? Để có cái nhìn tổng quan về lợi ích và lộ trình, hãy cùng xem So sánh Visa 18B vs Du học nghề và nhìn vào bảng so sánh dưới đây:

6. Thủ tục chuyển từ visa du học sang visa 18B chi tiết

Nếu bạn đang tự hỏi về thủ tục chuyển từ visa du học sang visa 18B, quy trình thường diễn ra theo các bước sau:

Bước 1: Chuẩn bị hồ sơ năng lực. Đảm bảo bạn đã có bằng đại học (bằng tại Đức hoặc bằng Việt Nam đã công chứng/thẩm định). Tìm kiếm một công ty sẵn sàng bảo lãnh và ký hợp đồng lao động.

Bước 2: Nộp đơn tại Sở Ngoại kiều (Ausländerbehörde). Bạn cần đặt lịch hẹn (Termin) với mục đích "Zweckwechsel" (Chuyển đổi mục đích cư trú). Các giấy tờ cần thiết bao gồm: Hộ chiếu, ảnh sinh trắc học, hợp đồng lao động mới, mô tả công việc (Stellenbeschreibung), bằng cấp và bảo hiểm y tế.

Bước 3: Chờ đợi xét duyệt. Sở Ngoại kiều sẽ gửi hồ sơ của bạn sang Cơ quan Lao động Liên bang (ZAV) để kiểm tra các điều kiện về lương và vị trí công việc. Quá trình này thường mất từ 4-12 tuần tùy bang.

Bước 4: Nhận thẻ cư trú mới. Sau khi có kết quả đồng ý, bạn sẽ được cấp thẻ cư trú theo diện § 18b. Từ lúc này, bạn chính thức là lao động có trình độ chuyên môn tại Đức.

7. Mức lương tối thiểu để xin visa 18B năm 2024

Mức lương tối thiểu để xin visa 18B là yếu tố then chốt. Không giống như Thẻ xanh (Blue Card) có một ngưỡng lương cố định rất cao cho toàn quốc, visa 18B linh hoạt hơn nhưng vẫn phải đảm bảo:

• Lương không được thấp hơn mức lương trung bình của người Đức làm cùng vị trí tại địa phương đó.
• Đáp ứng mức lương tối thiểu vùng theo quy định pháp luật.
• Thông thường, đối với các ngành kinh tế hoặc kỹ thuật, mức lương kỳ vọng thường rơi vào khoảng 35,000 - 45,000 Euro/năm để đảm bảo tỷ lệ đậu cao.

8. Kinh nghiệm chuyển đổi visa 18B tại Đức từ Future Start

Với nhiều năm kinh nghiệm tư vấn, Future Start đúc kết một số kinh nghiệm chuyển đổi visa 18B tại Đức như sau:

• Kiểm tra bằng cấp sớm: Đừng đợi đến khi có hợp đồng mới đi thẩm định bằng đại học Việt Nam. Hãy làm việc này ngay khi bạn bắt đầu có ý định tìm việc.
• Ngôn ngữ là chìa khóa: Dù visa 18B có thể không bắt buộc tiếng Đức ở mức quá cao trong luật (tùy vị trí), nhưng thực tế, có bằng B1/B2 tiếng Đức sẽ giúp hồ sơ của bạn "đẹp" hơn rất nhiều trong mắt Sở Ngoại kiều.
• Mô tả công việc (Stellenbeschreibung): Hãy làm việc kỹ với bộ phận nhân sự của công ty để mô tả công việc sao cho khớp nhất với bằng cấp của bạn. Đây là bước mà nhiều bạn bị từ chối nhất vì "không liên quan giữa học và làm".
• Tính thời điểm: Đừng để visa du học sắp hết hạn mới nộp đơn. Hãy thực hiện ít nhất 3 tháng trước khi visa hiện tại hết hiệu lực.

9. Kết luận và lời khuyên

Việc du học và xin visa 18B cùng lúc theo nghĩa chuyển đổi mục đích cư trú là một bước đi thông minh cho những ai muốn sớm ổn định sự nghiệp và định cư tại Đức. Với luật di trú Đức mới nhất, cánh cửa này đang rộng mở hơn bao giờ hết cho sinh viên quốc tế có năng lực và bằng cấp đại học.

Tuy nhiên, quy định pháp lý về visa 18B cho sinh viên vẫn chứa đựng nhiều chi tiết kỹ thuật phức tạp về luật lao động. Bạn cần chuẩn bị một lộ trình rõ ràng, từ việc thẩm định bằng cấp đến việc tìm kiếm nhà tuyển dụng phù hợp. Hy vọng bài viết này đã giải đáp được những thắc mắc của bạn về visa cho người tốt nghiệp đại học tại Đức và giúp bạn tự tin hơn trong hành trình sắp tới.

Nếu bạn còn bất kỳ câu hỏi nào về thẻ xanh Đức hay các thủ tục định cư Đức diện tay nghề, hoặc bạn đang phân vân Nên xin Visa 18B hay Du học nghề để tối ưu lộ trình của mình, đừng ngần ngại liên hệ với Du học Future Start để được hỗ trợ chuyên sâu nhất!